Voormalig ziekenhuis in Rotterdam krijgt nieuw leven als woongebouw

In het hart van Tuindorp Vreewijk in Rotterdam heeft het voormalige Zuiderziekenhuis een nieuw leven gekregen. Het monumentale complex is getransformeerd tot ZuideR Carré, een plek waar wonen, leren en werken samenkomen. In het karakteristieke Carrégebouw zijn inmiddels 72 appartementen gerealiseerd, elk met een eigen indeling en uitstraling.

De herbestemming laat zien hoe historische gebouwen opnieuw betekenis kunnen krijgen. Door het ziekenhuis te transformeren in plaats van te slopen, blijft een belangrijk stuk Rotterdamse geschiedenis behouden en ontstaat een duurzame en levendige plek voor de toekomst.

Het oude gebouw een nieuwe betekenis geven

Het herbestemmingsproject werd ontwikkeld door Focus on Impact. Architectenbureau Molenaar & Co tekende voor het ontwerp van de transformatie. De uitvoering van de restauratie en verbouwing lag bij Nico de Bont.

Architect Joris Molenaar ziet juist in dit soort gebouwen veel potentie. “Het zijn vaak indrukwekkende gebouwen die het verhaal van een omgeving dragen. Dat geldt zeker ook voor het voormalige Zuiderziekenhuis. Aan ons de taak om het oude gebouw een nieuwe betekenis te geven en een hoofdstuk toe te voegen aan de rijke historie ervan.”

Volgens Molenaar bleek het ziekenhuis verrassend geschikt voor een woonprogramma. “Het zal je verbazen, maar het oude ziekenhuis leent zich eigenlijk heel goed voor het realiseren van appartementen.”

Isolatie en luchtdichting

Bij de renovatie is veel aandacht besteed aan een goed geïsoleerde en luchtdichte gebouwschil. Voor de isolatie is Gutex Thermoflex houtvezelisolatie toegepast. Dit flexibele isolatiemateriaal vult de voorzet wandconstructie goed op en draagt bij aan een comfortabel binnenklimaat.

Daarnaast is gewerkt met Pro Clima Intello, een vochtvariabele relatief dampopen folie die helpt om condensatie in de constructie te voorkomen en tegelijk voor een goede luchtdichting zorgt. Extra aandacht ging uit naar de aansluitingen rondom installaties. Rond leidingen en elektrische doorvoeren zijn de detailoplossingen Roflex en Kaflex van Pro Clima toegepast. Deze manchetten zorgen ervoor dat ook kleine doorvoeren luchtdicht worden afgewerkt, wat belangrijk is voor de energieprestatie en het voorkomen van ongewenste luchtlekken.

Flexibele ziekenhuisstructuur blijkt ideaal

De oorspronkelijke opzet van het ziekenhuis was belangrijk bij de transformatie. Ziekenhuizen moeten flexibel zijn, omdat afdelingen, behandelingen en medische inzichten voortdurend veranderen. Die flexibiliteit is duidelijk terug te zien in de structuur van het Carrégebouw. De buitenmuren en een centrale binnenmuur vormen de belangrijkste dragende elementen. Daartussen konden ruimtes relatief eenvoudig worden aangepast. Dankzij deze opzet konden architecten nieuwe woonplattegronden maken zonder de historische structuur van het gebouw aan te tasten.

Duurzaamheid speelde een belangrijke rol bij de herontwikkeling. Het opnieuw gebruiken van een bestaand gebouw is vaak de meest circulaire keuze: de materialen en energie die al in het gebouw zitten blijven behouden.

Daarnaast is veel aandacht besteed aan isolatie en energiegebruik. De appartementen worden verwarmd met stadsverwarming, waardoor het complex comfortabel en energiezuinig kan worden gebruikt.

Monumentale details blijven zichtbaar

Bij de herbestemming stond het behoud van het karakter van het gebouw centraal. Veel oorspronkelijke elementen zijn zorgvuldig gerestaureerd en blijven zichtbaar in het nieuwe wooncomplex.

Zo zijn onder andere behouden gebleven:

• de karakteristieke bakstenen gevels
• de ritmische vensterreeksen
• de glazen trappenhuizen met robuuste trappen
• erkers en torenaccenten

Aan het exterieur zijn slechts beperkte toevoegingen gedaan. Zo zijn balkons toegevoegd om het wooncomfort te vergroten. Op de eerste en tweede verdieping van de hoofdgevel hangen lichte balkons, terwijl aan de zijgevels grotere balkons zijn geplaatst die aansluiten bij de grootte van de appartementen.

Een levendige plek in de wijk

In het Carrégebouw zijn 72 appartementen gerealiseerd. Hoewel ze grofweg in acht basistypen zijn onder te verdelen, is geen woning precies hetzelfde. Architect Molenaar: “Een muurtje extra hier of daar, een net iets andere raampartij of een tweelaagse woning. Juist die verschillen maken dit project extra bijzonder.”

De herontwikkeling van het ziekenhuis staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een groter plan waarin het hele terrein een nieuwe functie krijgt. Achter het Carrégebouw staan inmiddels 30 paviljoenwoningen die al bewoond zijn. In het monumentale poortgebouw heeft het Zuider Gymnasium zijn intrek genomen, het eerste categoraal gymnasium op Rotterdam-Zuid. Daarnaast is er ruimte voor zelfstandige ondernemers.

Ook de omliggende wijk ontwikkelt zich verder. Binnen het gebied Zuiderhof zijn al 133 grondgebonden woningen gerealiseerd en bewoond. In de laatste fase worden nog 160 appartementen en 83 grondgebonden woningen gebouwd.

Een nieuw hoofdstuk voor het Zuider

Met de transformatie van het voormalige Zuiderziekenhuis is een markant gebouw in Rotterdam-Zuid opnieuw tot leven gekomen. Het complex combineert historische architectuur met hedendaags wooncomfort.

Waar vroeger patiënten werden behandeld, wonen nu mensen. Daarmee is het Carrégebouw opnieuw een belangrijke plek in de wijk geworden. Dit keer als het nieuwe hart van een levendige woonomgeving.

Over het ziekenhuis

Het Zuiderziekenhuis ontstond in een periode waarin Rotterdam-Zuid zich razendsnel ontwikkelde. Om de groeiende bevolking te kunnen bedienen, gaf de gemeente in 1929 opdracht voor de bouw van een nieuw ziekenhuis aan de Groene Hilledijk.

Het ontwerp kwam aanvankelijk van stadsarchitect W.G. Witteveen. Later werkten ook B. Cramer, W. de Groot en Ad van der Steur aan het complex. Door de economische crisis na de beurskrach van 1929 verliep de bouw moeizaam en werd het project meerdere keren aangepast. Uiteindelijk werd het ziekenhuis pas in 1939 voltooid, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

Tijdens de oorlog werd het gebouw zwaar getroffen door brandbommen. Toch bleef het ziekenhuis daarna decennialang een belangrijke zorglocatie in Rotterdam. Vanaf 1974 specialiseerde het zich in de behandeling van brandwonden. Na een fusie verhuisde het ziekenhuis in 2011 naar een nieuw gebouw, waarna het complex leeg kwam te staan.