Het Vlinderhuis in Ecodorp Aine: zelf bouwen met rondhout, stro, houtvezel, kalk en leem.

Aan de rand van Ter Apel, vlakbij de Duitse grens, ontstaat iets bijzonders: het “Vlinderhuis” van Monique Wijn. Het huis heeft een uitgesproken dakvorm, rondhoutconstructie en wanden die in korte tijd gevuld zijn met strobalen. “Dit huis wordt gemaakt van pure liefde”, zegt Monique. Haar huis staat in Land van Aine: een ecodorp waar samenleven, biobased bouwen en zelfvoorzienend leven centraal staan. Waar vroeger zware industrie was, bouwen bewoners nu stap voor stap aan een gemeenschap die draait om delen, eenvoud en zorg voor de aarde.

Het Land van Aine is een groots project. Bewoners rekenen op tientallen jaren bouwen, verbouwen en leren. Maar de basis staat: gezamenlijke ruimtes, voedselbossen, werkplaatsen en de eerste ecologische woningen.

Het negen hectare grote terrein lag jarenlang braak. Vervallen fabrieksgebouwen, oude waterzuiveringsvelden en graffiti bepaalden het beeld. Toch zagen de initiatiefnemers potentie. In 2018 werd de koopovereenkomst getekend en begon de transformatie. “In het begin was hier niets: geen huizen, geen keuken en geen stroom,” zei Fenna Janssen tegen RTV Noord. Alles wat er nu staat, is samen opgebouwd.

Een dak boven je hoofd

Voor Monique draaiden de eerste bouwweken om één thema: het dak dicht krijgen. Niet omdat het langzaam gaat, maar omdat de vorm en opbouw echt aandacht vragen. Planken worden verwerkt tot i-liggers, rondhoutdelen vormen het overstek en de dakrand vraagt continu om passen, meten en opnieuw denken. “Dit is driedimensionaal puzzelwerk”, zegt Monique.

De i-liggers werden op maat gemaakt (soms letterlijk met de kettingzaag), en er wordt gewerkt met vaste h.o.h.-afstanden (circa 60 cm). Het resultaat: een dak dat stap voor stap vorm krijgt, inclusief een groot dakoverstek en een veranda die ook met rondhout wordt opgebouwd en uitgewerkt.

Biobased bouwen als uitgangspunt

Tijdens de bouw werdt er actief meegedacht over de dakopbouw en vochtgedrag. In het gesprek komt een heldere lijn naar voren: een dampopen opbouw met Pro Clima Intello op het dakbeschot, dan isolatie, daarna esb met daarop een geventileerde spouw, vervolgens weer esb dakplaten en EPDM als waterdichte laag. Daarop het groendak. Dat is precies het soort detailniveau dat bij dit soort constructies het verschil maakt tussen ‘mooi’ en ‘blijvend goed’. 

De ecologische woningen in het Land van Aine zijn stuk voor stuk compact, vaak tussen de 45 en 90 m², en opgebouwd uit:

• Stro als isolatiemateriaal in de wanden. De verrassing zit niet in de methode. Die is bekend in natuurbouw, maar in het tempo: in anderhalve dag zijn de stro-wanden “klaar”. “Het is klein, knus en gezellig. Wat wil je nog meer?” zei bewoner Pim de Kam tegen RTV Noord.
• Rondhoutconstructies (overstek/kapdelen)
• Leem voor de wandafwerking en een gezond binnenklimaat
• Gutex houtvezel-isolatie in het dak, dampopen en vochtregulerend
• I-liggers (zelf gemaakt en geplaatst)
• Pro Clima vochtvariabele folie + spouw + dakplaten + EPDM
• Een gemetselde fundering uit hergebruikte bakstenen, opgegraven uit het terrein zelf. Vermetseld met Fenix NHL 5 bouwkalk.
• Sedumdaken voor extra isolatie en waterbuffering
• Geotextiel: er is zeefwerk, depotvorming en een saneringsaanpak die door de provincie is geaccepteerd. Het doel is duidelijk: verontreinigde grond hoort niet tussen de woningen.
• Glasschuim als vloerisolatie, aangebracht en verdicht
• Triple glas en zelfgemaakte kozijnen. Met vereende kracht worden zware ramen vastgezet. Daarmee wordt het Vlinderhuis van Monique een complete gebouwschil in wording.

Monique vertelt: “Zand wordt gezeefd, de helaas vervuilde grond komt in een depot en reinigen we met planten, schimmels en micro-organismen.”
Rond de woningen is de grond al schoon.

Een dorp in wording

Na dak en wanden komt het project in de fase waarin de schil wordt afgemaakt en details gaan tellen: aansluitingen, luchtdichte lagen, randafwerking, en het ritme van installaties en binnenwerk. Het Vlinderhuis laat zien hoe ver je komt met een doordachte opbouw, materiaalbewuste keuzes en een bouwgroep die blijft opduiken op de juiste momenten.

In elke update van Monique is de menselijkheid voelbaar: dit doe je samen. Er zijn bouwweken, de groep eet samen en er zijn steeds wisselende teams die meedenken en meebouwen. Ook wanneer Monique tijdelijk weg is, gaat de bouw door. Met vrienden die isolatie vullen, pro clima folies aanbrengen en de dakdichting afronden. Dat is coöperatief bouwen in de praktijk: het project is van één persoon, maar de uitvoering wordt gedragen door velen.

Land van Aine is nog lang niet af. De plannen reiken ver: meer woningen, verdere verbouwing van de fabriekshallen en een gemeenschap van zo’n vijftig tot zestig huishoudens. Biobased materialen, eigen voedselbos en perma cultuur tuinen, lokale kringlopen en samen leven blijven daarbij de kern. Fenna: “Ik geloof niet dat een mens is gemaakt om alleen te leven. Ik geloof in de kracht van een gemeenschap.”