Monumentale boerderij | Maasland

In 1957 werd een deel van de stal van de boerderij bij het woonhuis getrokken. Later is het huis, voor die tijd, gemoderniseerd. Tijdens het slopen komen Samantha en Walter daardoor allerlei bouwlagen uit verschillende periodes tegen. “Sommige oude onderdelen zijn beter dan nieuwere onderdelen”, vertelt Samantha. 

Oude tegeltjes komen vrijwel onbeschadigd tevoorschijn en delen van de houten gebinten staan na honderden jaren nog altijd overeind. En hopelijk nog heel wat jaren hierna. "Het is een monument dat nu al bijna 400 jaar staat. Ik wil het niet op mijn geweten hebben dat het huis door onze keuzes over 200 jaar gesloopt moet worden.” Waar het kan, worden bestaande materialen daarom behouden of opnieuw gebruikt. Zo lag er in de woonkamer een dubbele houten vloer. Een van die vloeren is verwijderd en opnieuw gebruikt in de slaapkamer.

Dampopen bouwen rond een eeuwenoude constructie

Vooral het beschermen van de oude houten constructie is belangrijk. Samantha en Walter willen voorkomen dat vocht wordt opgesloten rond de gebinten. Daarom kiezen ze voor een dampopen manier van isoleren en natuurlijke materialen die passen bij de bestaande constructie. "Wij kunnen gewoon het risico niet lopen dat er vocht in die houten binten komt", legt Samantha uit. Een materiaalkeuze gaat voor hen daarom niet alleen over isolatiewaarde of aanschafprijs. De gekozen opbouw moet bijdragen aan het behoud van het monument.

Dat is bijvoorbeeld terug te zien bij het rieten dak. Het bestaande riet was pas enkele jaren oud en nog in goede staat. Het dak vervangen om vervolgens een andere isolatieopbouw te kunnen maken, vonden Samantha en Walter niet logisch en niet duurzaam. Daarom is gekozen om het bestaande dak te behouden en van binnenuit te isoleren.

Schapenwol, houtvezel en leem onder het rieten dak

Voor de isolatie van het rieten dak gebruiken Walter en Samantha schapenwol van Isolena. Met aan de binnenzijde een dampvariabele folie en daarop Gutex houtvezelplaten. Deze platen vormen de ondergrond voor de afwerking met leem. De materialen passen volgens Samantha bij het karakter van de boerderij. "Naast dat we het doen voor het ecologische stuk en voor het behoud van monumentale, waardevolle onderdelen, is het binnenklimaat voor ons heel belangrijk. Misschien nog wel het allerbelangrijkste in onze keuze."

Het verwerken van de schapenwol beviel goed. "Je bent een boerderij aan het verbouwen en dan ruik je schaap”, zegt Samantha lachend. De complete binnenopbouw kostte bovendien minder ruimte dan Samantha vooraf had verwacht. De isolatie kon grotendeels tussen de bestaande houten dakconstructie worden aangebracht.

Zelf vloerverwarming leggen

Het hele huis, van boven tot beneden, krijgt biobased materialen. Ook in de slaapkamervloer zocht het duo naar natuurlijke oplossingen. Op de bestaande vloer is eerst een akoestische laag van schapenwol aangebracht. Daarbovenop kwamen houtvezelplaten voor het WEM-vloerverwarmingssysteem. Als afwerking gebruikten Samantha en Walter de houten vloer die eerder uit de woonkamer was gehaald.

De vloerverwarming hebben ze zelf gelegd. "Zelfs Walter was een beetje gespannen toen we het voor de eerste keer legden", vertelt Samantha. Maar het bleek eenvoudiger dan gedacht. De houtvezelplaten waren gemakkelijk op maat te zagen en de leidingen buig je zonder moeite over de vloer. Eén leerpuntje voor de volgende keer ontdekten ze wel: “De volgende keer zagen we de houtvezelplaten niet in de kamer waar we ze leggen. Dat scheelt weer stofzuigen.”

Een prettig binnenklimaat

De slaapkamer is inmiddels de eerste ruimte waarin de natuurlijke opbouw vrijwel helemaal rond is. Daardoor ervaren Samantha en Walter wat het effect is van hun materiaalkeuzes. “De warmte is gewoon heel aangenaam. Het voelt heel prettig”, vertelt Samantha. Daarnaast speelt voor hen mee welke materialen ze in hun directe leefomgeving toepassen. Samantha en Walter zijn al langer bewust bezig met gezondheid en voeding. Bij het verbouwen voelde het daarom logisch om diezelfde aandacht door te trekken naar hun woning. De combinatie van schapenwol, houtvezel, hout en leem past binnen die gedachte. Tegelijkertijd helpt de dampopen opbouw bij het omgaan met vocht in de oude constructie. 

De rest van de boerderij

Na de slaapkamer zijn Samantha en Walter inmiddels begonnen aan de woonkamer. Die ruimte is grotendeels gestript. Tijdens het slopen komen steeds nieuwe historische onderdelen tevoorschijn die het stel eerst bekijkt en beoordeelt. De hele restauratie leggen ze vast via hun Instagramaccount A Farmhouse Story. Daar delen ze de ontdekkingen die tijdens het slopen tevoorschijn komen en hun ervaringen met natuurlijke bouwmaterialen. Een inspiratiebron voor andere (zelf)bouwers die kennis willen maken met natuurlijke materialen. 

Lees meer over waarom Samantha en Walter actief zijn op Instagram

Van bezoek aan de Bio Bouwshop naar trajectbegeleiding

De samenwerking met Groene Bouwmaterialen begon met een bezoek aan de Bio Bouwshop. Samantha en Walter kwamen langs om zich te oriënteren op natuurlijke bouwmaterialen. Ze kregen een rondleiding, konden hun vragen stellen en zochten aan tafel rustig uit welke materialen ze direct mee wilden nemen. Vanuit de Bio Bouwshop werden ze vervolgens gekoppeld aan de technische verkoop van Groene Bouwmaterialen. Zo groeide een eerste kennismaking uit tot trajectbegeleiding, waarbij Samantha en Walter tijdens de verdere renovatie advies krijgen over passende materialen en bouwoplossingen voor hun monumentale boerderij.

Video's van A Farmhouse Story