Casa Cabrio | Eindhoven

Projectgegevens

Project: Casa Cabrio
Locatie: Eindhoven
Opdrachtgever: Particulier
Programma: Optoppen bestaande woning
Uitvoering prefab: PrefabLine

Voor Toon van Schijndel komen in dit project werk en privé wel heel letterlijk bij elkaar. Als Senior Innovation Manager bij Heijmans werkt hij dagelijks aan innovatie in de bouw, met houtbouw als belangrijkste onderdeel daarvan. Zo werkt hij onder andere aan de vraag hoe gestapelde woningbouw, zoals appartementen, vaker in hout kan worden uitgevoerd.

Thuis ontstond ondertussen een heel andere bouwopgave. Toon woont in een jaren ’30-woning in Eindhoven. Verhuizen naar een boerderij met veel ruimte is aantrekkelijk, maar wonen in fijne buurt waar de kinderen steeds dieper wortelschieten, is minimaal zo belangrijk. De oplossing werd een nieuwe verdieping bovenop het bestaande huis. En voor Toon stond één ding eigenlijk al vast: als hij in zijn werk pleit voor houtbouw en biobased materialen, moest hij thuis dezelfde principes proberen toe te passen. “Practice what you preach is de belangrijkste motivatie”, vertelt hij. “Ik kan het voor mezelf niet verantwoorden als ik met bakstenen en staal ga bouwen.”

Meer ruimte bovenop het bestaande huis

De oorspronkelijke kap bood weinig bruikbare ruimte. De schuine dakvlakken begonnen al op ongeveer 1,70 meter boven de vloer van de eerste verdieping. Daardoor was de zolder vooral geschikt voor koffers. De bestaande zoldervloer simpelweg gebruiken als basis voor een nieuwe verdieping was ook geen ideale oplossing. De vloer was daar oorspronkelijk niet voor geconstrueerd. De oude kap en een deel van de balklaag werden verwijderd en het optoppen van de woning kon beginnen. Tijdens de sloop ontstond tijdelijk een huis zonder dak. Vandaar de bijnaam die het project kreeg: Casa Cabrio.

Een prefab houten kap

Voor de nieuwe kap koos Toon voor prefab houtbouw. “Dat vraagt om veel voorbereiding vóór de uitvoering”, zegt hij. “Maten, aansluitingen en materiaalkeuzes moeten vooraf kloppen.” Het principe van prefab kent Toon vanuit zijn werk, maar thuis beleefde hij het proces ineens van begin tot eind zelf.

De kap werd bij PrefabLine geproduceerd en vervolgens in elementen naar Eindhoven gebracht. Daar werden de onderdelen met een kraan op de woning geplaatst. Binnen ongeveer een halve dag stond de prefab kap op zijn plek. “De elementen verplaatsen van vrachtwagen naar bovenop het huis ging echt razendsnel. Dat was verbazingwekkend.”

Het leverde ook een bijzonder tafereel in de straat op. Buren verzamelden zich met koffie om te kijken hoe de nieuwe verdieping stukje voor stukje op de woning landde. “Ik denk dat er wel twintig buren stonden te kijken. Bijna iedereen met een kop koffie in de hand.”

Houtvezel als basis voor de dakopbouw

De nieuwe kap bestaat uit houten sporen met daartussen 240 millimeter Gutex Thermoflex. Deze flexibele houtvezelisolatie vult de ruimte tussen de houten constructiedelen. Aan de buitenzijde zijn de elementen afgewerkt met Gutex Multiplex-top. Aan de binnenzijde is ESB-plaat toegepast. Zo ontstond een grotendeels houten, biobased dakopbouw.

In eerste instantie stelde de prefab-bouwer een houtvezelproduct van een ander merk voor. Toon besloot uiteindelijk toch voor Gutex te kiezen. Advies vanuit Groene Bouwmaterialen speelde daarbij een rol. Het tekent een terugkerend onderdeel van het project: biobased bouwen betekent regelmatig verschillende mogelijkheden naast elkaar leggen en vervolgens bepalen waar je je budget aan wilt besteden.

Werken tegen de regen

Naast biobased wilde Toon de nieuwe dakopbouw zoveel mogelijk dampopen uitvoeren. “Ik vind het gevoel van een regenjas altijd wel beklemmend, klevend en vervelend”, vertelt Toon. “Het is een fijner gevoel om de regenjas niet aan te hebben en het gewoon ademend te laten zijn.”

Dat bouwen met hout en houtvezel om aandacht voor vocht vraagt, ondervond Toon tijdens zijn eigen project direct. Voordat de prefab kap arriveerde, lag er daarom steeds een groot zeil klaar om de woning bij regen af te dekken. Het is precies een van de uitdagingen die Toon ook vanuit zijn professionele leven kent. “In Nederland regent het nu eenmaal regelmatig en bovendien niet altijd netjes recht naar beneden”, zegt hij. 

De Gutex Multiplex-top vormt aan de buitenzijde van de prefab elementen een weersbestendige laag. Toch werd na plaatsing voor extra zekerheid opnieuw een tijdelijk zeil over de kwetsbare aansluiting bij de nok gelegd, totdat de dakpannen konden worden aangebracht. Daarmee werd Casa Cabrio een oefening in wat houtbouw tijdens de uitvoering vraagt.

Schapenwol tussen vloer én prefab elementen

Een ander natuurlijk materiaal dat op verschillende plekken terugkomt, is schapenwol. Op de nieuwe balkenvloer zijn dunne stroken vilt, van schapenwol aangebracht voordat de ESB-vloerplaten werden gelegd. Daarmee ontkoppelt Toon de vloer akoestisch van de houten balken. Hetzelfde principe past hij toe wanneer het plafond wordt aangebracht. “Als een element trilt en star verbonden is, wordt dat doorgegeven. Dat wil ik zo min mogelijk.”

Schapenwol kreeg nog een toepassing. Prefab elementen worden bewust met enige marge geproduceerd, zodat ze op de bouwplaats goed ingemeten kunnen worden. “De prefab-bouwer stelde aanvankelijk voor om de naden tussen de elementen met purschuim af te werken”, vertelt Toon. Maar hij zocht liever naar een andere oplossing. Hij gebruikte zachte schapenwol als vulling tussen de elementen. De wol kan worden samengedrukt tijdens het plaatsen en vult vervolgens de aansluiting. Ook tussen andere houten aansluitingen liet Toon stroken wol aanbrengen. Daarmee beperkt hij beweging, piepen en kraken tussen de houten onderdelen. “In eerste instantie vonden ze mij volgens mij vooral een drammerig type die wel heel ver ging met zijn schapenwol.” Maar juist daar zat voor hem de kans om het te proberen. Zodra de kap eenmaal dicht zit, kom je immers niet zomaar meer bij die aansluitingen.

Biobased bouwen vraagt om mensen die durven adviseren

Tijdens het project merkte Toon hoe belangrijk goed advies is. Wie traditioneel wil bouwen, kan bij vrijwel iedere aannemer, constructeur of bouwmaterialenhandel terecht. Wie daarvan afwijkt, moet vaker zelf zoeken, dieper graven en afwegen. “Als je de aannemer om de hoek vraagt, die kiest naar de methode die hij kent”, zegt Toon. Dat merkte hij bijvoorbeeld bij de constructieve oplossingen, isolatie, folies en detaillering van de dampopen opbouw. Soms kreeg hij verschillende adviezen en moest hij uiteindelijk zelf bepalen welke richting hij wilde volgen.

Daar ligt voor Toon de meerwaarde voor een bedrijf als Groene Bouwmaterialen: een specialist op het gebied van biobased materialen én verkoper. Toon: “Wie durft echt met zekerheid te gidsen door dat biobased landschap heen?”

Inmiddels staat de prefab kap op zijn plek. Waar eerst een lage zolder zat, ontstaat een ruime nieuwe verdieping met een hoge kap, veel daglicht en straks de slaapkamer van Toon en zijn partner.