Biobased wonen in prefab woningen
Olstergaard | Olst
Negen houten woningen, gebouwd in een fabriek op nog geen 9 kilometer van hun uiteindelijke plek. In de ecologische wijk Olstergaard in Olst realiseerde Tala voor SallandWonen negen sociale huurwoningen die voor 90% uit biobased materialen bestaan. De compacte woningen zijn slim rug-aan-rug geplaatst en opgebouwd uit prefab CLT-modules. Ook binnen wordt de natuurlijke bouwwijze doorgezet, met houtvezelisolatie van Gutex, droogbouw vloerverwarming van WEM en luchtdichting met Pro Clima.
Projectgegevens
Project: Olstergaard in Olst
Opdrachtgever: SallandWonen
Uitvoering: Tala
Compact wonen tussen het groen
Olstergaard is een wijk vlak naast project Aarde woningen in Olst, waar duurzaamheid, circulariteit, natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatie vanaf het begin onderdeel zijn van het plan. De negen woningen van Tala passen daar goed tussen.
De woningen zijn bedoeld voor één- en tweepersoonshuishoudens en hebben ieder een gebruiksoppervlak van 65 m². Ze zijn verdeeld over twee blokken. Het eerste bestaat uit vijf woningen en het tweede uit vier. Door de woningen grotendeels rug-aan-rug te plaatsen, is minder grondoppervlak nodig. Verspringingen in de gevel zorgen ondertussen voor meer privacy rondom de woningen.
De gevels zijn afgewerkt met hout en bamboe en ieder blok heeft een eigen kleurstelling. Ook rondom de woningen is aandacht voor natuurinclusief bouwen, met onder andere nestkasten en regentonnen.
Vier CLT-modules vormen één woning
Iedere woning bestaat uit vier prefab modules met een draagconstructie van kruislaaghout, oftewel CLT. Het massieve hout is sterk genoeg om de complete modules op te tillen en naar hun definitieve plek te hijsen.
Een deel van het CLT blijft binnen zichtbaar. In combinatie met de open trap, vide en het dakraam ontstaat zo een lichte woning waarin hout nadrukkelijk onderdeel is van het interieur.
Rond de CLT-constructie is houtvezelisolatie van Gutex toegepast. Verder zijn onder andere grenen en bamboe gebruikt. In totaal bestaat 90% van de woningen uit natuurlijke, hergroeibare materialen. Voor de overige materialen is zoveel mogelijk gekozen voor gerecyclede grondstoffen of materialen met een lage milieubelasting. De woningen hebben daardoor een MPG van minder dan 0,5. Samen leggen de negen woningen volgens Tala ongeveer 400 ton CO₂ langdurig vast.
Droogbouw vloerverwarming van WEM
De woningen in Olstergaard zijn zoveel mogelijk droog opgebouwd. Verbindingen worden geschroefd of genageld, zodat onderdelen later weer uit elkaar gehaald en hergebruikt kunnen worden. Het biobased, circulaire en demontabele droogbouw vloerverwarmingssysteem van WEM sluit goed aan bij die manier van bouwen.
Bij dit systeem liggen de verwarmingsbuizen in voorgevormde houtvezelplaten. Warmtegeleidende lamellen helpen de warmte vervolgens over het vloeroppervlak te verspreiden. Een traditionele natte dekvloer is daardoor niet nodig.
Dat is bij prefab CLT-bouw een belangrijk voordeel. De vloeropbouw blijft relatief licht en er wordt geen extra bouwvocht in de houten constructie gebracht. Ook hoeft er niet te worden gewacht op het drogen van een dekvloer. De vloer kan daardoor al tijdens het gecontroleerde productieproces in de fabriek worden opgebouwd.
De geringe massa van het systeem zorgt er bovendien voor dat de vloerverwarming relatief snel reageert op veranderingen in de warmtevraag. Zo past de WEM vloer zowel qua materiaal als verwerking bij de lichte, droge en demontabele opbouw van de woningen.
Luchtdichting met Pro Clima
Vier losse modules moeten na plaatsing samen één goed geïsoleerde en luchtdichte woning vormen. Dat maakt de aansluitingen tussen de verschillende bouwdelen extra belangrijk. Ook rondom ramen, deuren en doorvoeren moet de luchtdichting tot in de details kloppen.
Voor deze luchtdichting zijn producten van Pro Clima toegepast. Groene Bouwmaterialen heeft Tala uitgebreid begeleid bij het uitwerken en uitvoeren van deze details. Daarbij draait het niet alleen om de juiste materialen, maar vooral om de vraag hoe je deze aansluitingen zo ontwerpt dat ze in de fabriek goed én steeds op dezelfde manier kunnen worden uitgevoerd.
Daar is veel tijd in gestoken en dat is terug te zien in de resultaten. Tala weet met deze bouwwijze zeer hoge qv10-waarden te behalen. Daarmee wordt ongewenste luchtstroming door naden en kieren sterk beperkt en kan de goed geïsoleerde gebouwschil in de praktijk optimaal functioneren.
Bijna compleet uit de fabriek
De fabriek waar de woningen worden gemaakt, ligt op slechts 9 kilometer van Olstergaard. Onder gecontroleerde omstandigheden worden de CLT-modules daar steeds verder opgebouwd. Houtvezelisolatie, gevelbekleding, ramen, dakbedekking en installatiewerk worden al aangebracht. Zelfs keuken, toilet, badkamer en huisnummer zitten erin voordat een module de fabriek verlaat.
Per woning worden vier modules op diepladers naar Olst gebracht. Een kraan hijst ze vervolgens één voor één op de fundering, waarna ze aan elkaar en aan de nutsvoorzieningen worden gekoppeld. De naden tussen de modules worden afgewerkt, zodat je in de uiteindelijke woning nauwelijks terugziet dat deze uit vier afzonderlijke delen bestaat.
Ook bij de fundering is gekeken naar materiaalgebruik. Door het lage gewicht van de houten woningen kon worden gewerkt met een randbalkfundering waarvoor minder beton nodig was. Een deel van dat beton was bovendien gerecycled.
Voor Tala en SallandWonen was Olstergaard niet alleen een gerealiseerd woningbouwproject, maar ook een leerproject voor verdere biobased woningbouw. Hier komen de verschillende keuzes mooi samen: compact rug-aan-rug wonen, CLT-modulebouw, natuurlijke isolatie, een droge WEM vloer en zorgvuldig uitgewerkte Pro Clima luchtdichting.