Van huis uit 1960 naar biobased inspiratieplek

De Wereldboom | Venray

"Maar dan gaan we wél met stro en leem bouwen." 2024 was het jaar waarin voor Frank en Monique van der Zanden alles veranderde. Geen voorzichtig plan. Geen gepieker. Gewoon doen. Een huis uit 1960 in Venray werd het toneel van een nieuw avontuur: ecologisch renoveren, isoleren met stro, afwerken met leem en bouwen in samenwerking met de aarde.

Wat begon met een impuls op kerstavond, "we gaan een tiny house bouwen", groeide uit tot iets groters. Geen tiny house, maar een bestaande woning die een volledig biobased tweede leven kreeg. Met een halve meter stro rond de gevels, zes ton leem op de muren en een dak dat zon én groen draagt.

Hoe het begon

"Je bent niet tevreden meer met het leven dat je leidt, het kriebelt en wringt. Je wilt iets anders. Maar wat?" Die vraag stelden Frank en Monique zichzelf. In Venray werd het plan concreet. Geen nieuwbouw, maar het bestaande huis uit 1960 transformeren. Van drie woonlagen naar één levensloopbestendige woonlaag met zonnepanelen en zonnecollectoren, een groen middendeel op het dak en hergebruik van vrijwel alle materialen.

Alles uit het huis kreeg een tweede leven. Oude deuren werden opnieuw ingehangen, resthout werd verwerkt, balken uit een kerk vonden een nieuwe bestemming. "Wie wat bewaart, die heeft wat", concludeert het stel.

Het isolatiemateriaal groeit op het land

In het voorjaar werd 1,5 hectare biologische zomerrogge ingezaaid. Dat leverde ruim 400 strobalen op, genoeg om het huis "een warme jas" te geven. De balen zijn tegen de bestaande buitenmuren geplaatst, stevig verankerd en opgesloten in een leemlaag van ongeveer drie centimeter.

De vraag die Frank en Monique het vaakst krijgen: is dat niet brandgevaarlijk? Het antwoord is helder. "Nee, niet als je het goed inpakt." Dat is ook precies waar het op aankomt. Losse strobalen branden, ingepakte en met leem afgesloten strobalen krijgen nauwelijks zuurstof en gedragen zich in de praktijk heel anders.

Leem als beschermende huid

De strobalen zijn afgewerkt met drie lagen leem. Een eerste laag die diep in het stro wordt gedrukt, een tweede laag met jute als wapening en een derde afwerklaag, glad gesponsd. Leem is een natuurlijk mengsel van klei, zand en water. Het wordt hard, maar blijft dampopen. En leemresten belasten het milieu niet, die kun je hergebruiken of teruggeven aan de bodem. In totaal is zo'n zes ton leem in de gevels verwerkt.

Voor de afwerking kozen Frank en Monique leemverf in de kleur Rocky Mountain Red, geïmpregneerd met natuurlijke wasolie. Regen rolt er nu in dikke druppels vanaf.

Kieren dichten met wol in plaats van PUR

"In de tegenwoordige bouw worden kieren snel en gemakkelijk gedicht met PUR. Wij hebben ervoor gekozen dat niet te gebruiken." In plaats daarvan zijn de kieren gevuld met kalkspecie en is Isolena stopwol de oplossing voor tochtgaten. Rondom de nieuw geplaatste kozijnen en op de aansluitingspunten van de dakelementen zijn de resterende kieren zorgvuldig met schapenwol dichtgestopt.

De muuropbouw, van binnen naar buiten

De nieuwe muuropbouw is volledig dampopen. Van binnen naar buiten:

Leemfinish
Basisleem
Bestaande spouwmuur
Houten spouwlat
Kozijn, met schapenwol rondom de aansluitingen
Een halve meter stro met leemafwerking

Het resultaat is een robuuste, volledig dampopen schil die isoleert en tegelijk vocht reguleert.

Details die het verschil maken

Het dak werd zorgvuldig opgebouwd. De dakoverstek beschermt de strowanden tegen regen en het hele dak is afgewerkt met EPDM. Waar mogelijk is gewerkt met bioconstructieplaten zonder formaldehyde. [Link naar categorie Hout & Plaat] Voor de bevestiging van onderdelen aan de stroconstructie zijn zelfs composteerbare stroschroeven gebruikt, 35 centimeter lang en gemaakt van hout met natuurlijke polymeren. Een huis dat geen blijvende schade achterlaat aan de wereld.

Wandverwarming en leem werken samen

Naast de warmtepomp kozen Frank en Monique voor WEM-wandverwarming in plaats van traditionele radiatoren. De leidingen zijn verwerkt in de leemwanden. Daardoor wordt niet de lucht verwarmd, maar de massa van de muur zelf. De warmte straalt langzaam en gelijkmatig de ruimte in. Dat voelt comfortabeler en stabieler, er zijn geen koude wanden en geen grote temperatuurverschillen.

Bovendien werkt wandverwarming goed samen met leem. "De leem neemt het vocht op en voert het door de dampopen muren af naar buiten." Het voelt warm zonder hoge temperaturen. Het resultaat is een zachte, behaaglijke warmte, zelfs bij een thermostaat op 19 graden is het comfortabel in huis.

Hoe is het om erin te wonen?

"Heerlijk. En alle moeite waard." Het huis is nog niet volledig af, maar de temperatuur blijft stabiel. De warmtepomp draait inmiddels een jaar en het elektriciteitsverbruik blijft volgens Frank en Monique beperkt tot enkele tientjes per maand gemiddeld.

De Wereldboom als inspiratieplek

Wanneer het project volledig is afgerond, wordt het meer dan een woning. De voormalige garage wordt omgevormd tot ontvangstruimte. Als eerste stap is de wandverwarming daar inmiddels aangebracht. Het wordt een plek waar mensen kunnen zien, voelen en ervaren wat biobased bouwen betekent. Een toekomstbestendig huis, omgeven door een biodiverse tuin. "In samenwerking met moeder Aarde, zodat onze planeet ook in de toekomst een fijne plek is voor mensen, dieren en planten om te leven."

Wat begon als gepieker, groeide uit tot een concreet, tastbaar antwoord. Een oud huis. Een halve meter stro. Zes ton leem. Veel menskracht. En vooral: vertrouwen. "Ik liet me voorover van de rand van een ravijn vallen, in het volste vertrouwen dat ik niet te pletter zou slaan." In Venray staat nu het bewijs dat dat vertrouwen terecht was.

Denk je zelf aan stro, leem of schapenwol? Onze experts kijken graag met je mee naar de opbouw van jouw wanden en wat daarin verstandig is.

Neem contact met ons op

Schrijf je in voor ons Bio Bouwblad

Lees het Bio Bouw Blad en ontdek alles over biobased bouwen.

Abonneer

Alle producten